If ‘in Türkçe karşılığı Eğer dir. Yani bir durumun olması için proğrama şart koşarız.

Kullanım şekli ;

if (koşul) {yapılacak işlem}

şeklindedir.

Örneklemek gerekirse ;

$Adiniz = "Hüseyin"
if ($Adiniz == "Hüseyin")
{
echo "Merhaba Hüseyin";
} 

Şeklindedir. Yani Merhaba Hüseyin yazması için bir şart koşmuş olduk

Eğer Adınız  Hüseyin ise —> Merhaba Hüseyin yaz.

if (Adiniz == ”Hüseyin”) —> echo “Merhaba Hüseyin”;

Php ‘ye yeni başlayan arkadaşların sıklıkla yaptığı bir hatadan bahsetmek istiyorum; dikkat ettiyseniz if ile şart koşarken iki tane eşittir (==) işaret kullandık eğer Asp ‘de olduğu gibi tek eşittir işareti kullansaydık hata alirdik Php ‘de (aslında tüm C ailesinde) if ile bir şart koştuğumuzda çift eşittir işareti kullanmak zorundasiniz.

Peki durum olumsuz ise;  Else komutumu imdadımıza yetişir.

if ($Adiniz == "Hüseyin"){
echo "Merhaba Hüseyin";
else{
echo "Siz Hüseyin Değilsiniz";
}

Eğer Adınız  Hüseyin ise —> Merhaba Hüseyin yaz
If Adiniz == ”Hüseyin” —> echo “Merhaba Hüseyin”;

Değilse —> Siz Hüseyin Değilsiniz yaz
Else —> echo “Siz Hüseyin Değilsiniz”;

Eğer daha önce Asp kullanmışsanız  kodun sonunda End If komutu yaziyorduk fakat Php ‘de sadece yapılacak işlemleri parantez ( { ve } ) işaretleri arasına yazmamiz yeterli oluyor.

Şimdi de if sorgumuza bir alternetif daha koyalım ;

if ($Adiniz == "Hüseyin") {
echo "Merhaba Hüseyin";
}elseif ($Adiniz == "Sevgi") {
echo "Merhaba Sevgi";
}else
echo "Siz Hüseyin veya Sevgi Değilsiniz";
}

Gürdüğünüz gibi ikinci bir olasılık olarak Adiniz değişkeni Sevgi olması halide yapılacak bir işlem belirttik. Olasılıkları istediğimiz kadar arttıra biliriz ;

if ($Adiniz == "Hüseyin") {
echo "Merhaba Hüseyin"
}elseif ($Adiniz ==  "Sevgi") {
echo "Merhaba Sevgi"
}elseif ($Adiniz ==  "Ahmet") {
echo "Merhaba Ahmet"
}elseif ($Adiniz ==  "Dilek") {
echo "Merhaba Dilek"
}else{
echo "Sizi Tanımıyorum"
}

Elseif konutunu istediğimiz kadar arttıra biliriz fakat böyle durumlar da Mantıksal ifade için diğer bir seçenek olan Switch Case Metodunu tavsiye ederim. Bu metodu bir sonraki Php dersimizde anlatacağım.

Bazen de olumsuz bir şart koşmamız gerekebilir. Yukarıdaki örneğe devam edecek olursak; örneğin Sadece Adiniz değeri Hüseyin değilse bir işlem yaptırmak isteyebiliriz böyle durumlarda ünlem (!) isaretini kullanıyoruz ;

If ($Adiniz != "Hüseyin" ) {
echo "Siz Kimsiniz?";
}

Şimdi olayı biraz daha geliştirip iki seçenek koyalım (ve – veya seçenekleri)

Ve içi && isaretlerini kullanıyoruz ;

if ($Adiniz=="Hüseyin" && $Soyadiniz="Kocak"){
echo "Merhaba Hüseyin Kocak"
}

Veya içi || işaretlerini kullanıyoruz ;

if ($Adiniz == "Hüseyin" || $Adiniz="Sevgi") {
echo "Adiniz Hüseyin veya Sevgi ama Hagisisiniz emin degilim  ";
}

Aslında biz yaşantımızda da bol miktarda Mantıksal ifade  kullanıyoruz örneğin

Eğer soba sıcak ise dokunma

Eğer bana doğru koşan şey köpek ve tasması bağlı değilse ise kaç

Fakat canlıların beynini bilgisayar proğramlarından farklı kılan şey insiyatiftir yani kişi Köpekten kaçmak yerine hiçbir şey yapmayadabilir ne yapacağını garanti edemezsin ama proğram sizin verdiğiniz komutun dışına çıkmaz sadece verdiğiniz seçenekleri yapar değilse yapmaz ama ilerleyen teknoloji ile eğer birgün Proğram kendi isteği doğrultusunda islem yapacak olursa işte o zaman bilgisayar kontrol edilemez bir güç olur. Biraz konunun dışına çıktım ama yapay zeka çalışmalarının temeli if olayına dayanmaktadır ve bu eğerler birleşerek kismen duyguları oluşturur insiyatifin oluşması için duygu ana etkenlerden biridir. Şu an Sevmek, Küsmek, ilgiduymak gibi 6 -7 duygu yapay zeka çalışmaları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Tekrar konumuza gönelim son olarak küçüktür ve büyüktür ifadelerinden bahsetmek istiyorum. Matematik derslerinde gördümüz gibi (>) ve (<) işaretlerini kullaniyoruz ;

if ($Yasiniz < 18){
echo "Hemüz Reşit Değilsiniz."
}elseif ($Yasiniz == 18){
echo "Bu Sene Reşit Olmuşsunuz."
}elseif ($Yasiniz > 18 ){
echo "Reşitsiniz"
}

İşte bu kadar.

Php ’de Operatörler başlığı altında büyüktür (>), küçüktür (<), büyük eşittir (=>) gibi operatörlerden daha detaylı bahsedeceğim.

Bir sonraki derste görüşmek üzere…

Örneğin site girişinde ziyaretciye Türkçe veya ingilizce dil seçtirdiniz ve ziyaretci ana sayfaya girdi ve seçtiği lisana göre sayfası acılması gerekiyor bunun yanı sıra diğer sayfaları gezerkende seçtigi dil ile sayfalar arasinda dolaşmaya devam ediyor olması gerekir. Böyle bir durumda sabit bir değere ihtiyacımız var demektir. Sabit değerleri Define komutu ile tanımlıyoruz.

Şimdi bu işi nasıl yaptığımıza bakalim ;

define ( "Site_dili", "Tr");
define ( "site_baslik", "Flashcentury.net");

işte bu kadar. Ziyaretçi siteden cikana kadar site_dili ‘nin degeri Tr ve site_baslik ‘in değeri Flashcentury.net olacaktır.

Kullanım konusunda normal değişkene göre iki önemli farki vardir birincisi sabir degerlerin basina $ (dollar) isareti konulamaz ikincisi ise sabit egerler hicbir sekilde degistirilemez. Ayni isimde bir degisken taminlanabilir örnegi $site_baslik isimli yeni bir degisken olusturup bir deger verebilirsiniz, Php sabitin ve degiskenin basindaki & (dollar) isaretleriden anlayarak iki ikisini karistirmaz.

If (site_dili == "Tr") {
//Site dili Türkçe olacak
}
elseif (site_dili == "En") {
//Site dili Ingilizce olacak
}

ve

 <?php echo (site_baslik); ?> 

Şeklinde kullanabilirsiz.

Yukarida bahsettigim gibi sabit degerin icerigi belirlendikten sonra degistirilemez fakat eger degistirmeye calisirsaniz da hata vermez fakat bir sabit deger dolumu bosmu bazen kodlama araciligiyla kontrol etmeniz gerekebilir böyle bir durumda defined komutunu kullkaniyoruz. Yukaridaki örnekten yola cikacak olursak eger dil secilmemisse bunu ziyaretciye bildirsin.

if (defined( "site_dili" )) {
//Sabit değer tanımlanmış, yani site dili secilmis
}else{
echo ("Site dili secmediginiz !");
}

Php ‘nin halihazirda sabit değerleri de vardir. Bunlar dan bazilari ;

• True (doğru) değeri sayisal olarak 1 (bir) ‘dir
• False (yanlış) değeri sayisal olarak 0 (Sifir) ‘dir
• __FILE__ : O anda çalışmakta olan Php dosyasının adı (kelimenin önünde ve sonunda iki alt-çizgi var);
• __LINE__ : Bu ifadenin yer aldığı satırın sayısı (kelimenin önünde ve sonunda iki alt-çizgi var);
• PHP_VERSION: Php ‘nin sürümü (İki kelimenin arasında bir alt-çizgi var);
• PHP_OS: Php ‘nin çalıştığı işletim sistemi (İki kelimenin arasında bir alt-çizgi var);

Bunlara ek olarak, E_ERROR, E_WARNING, E_NOTICE ve E_PARSE şeklinde hata durumunda hatanın çeşitli özelliklerini bildiren sabit değerleri de kullanabiliriz.

Php hakkında çok daha geniş bilgiyi phpinfo() fonksiyonunu çağırak alabilirsiniz.

phpinfo() fonksiyonunun kullanimi cok basittir;

Yeni bir Php dosyasi olusturun ve adini phpinfo.php olarak degistirin, sonra phpinfo.php dosyasinin icine su kodu ekleyin

phpinfo();

ve dosyamizi kaydedin.

phpinfo.php ‘yi calistirdiginizda tüm sabit deger deskenlerini size verecektir. Aslinda bu komutun amaci sabit degerleri vermek degil sistem ve server hakkinda bilgi almaktir fakat bu bilgileri sabit degerler araciligiyla verdigi icin bu konudada bilgi sabibi olabilirsiniz.

phpinfo.php dosyasini inceledikten sonra silmeyi unutmayin aksi taktirde güvenlik icin risk teskil edebilir, bu bilgi sadece size yönelik bir bilgilendirme komutudur. Bu dosyanin size verdigi bilgiler baskalarinin eline gectiginde güvenlik aciklarinizi göstermis olursunuz hatta bu baskasi kiyindan kösesinden hackerlik yapmaya calisiyorsa ona yardimci olmus olursunuz:)

Son olarak Session komutundan da bahsetmek istiyorum yaptığı görev bakımından define ‘e benzer fakat cok daha geniş özellikler sağlar örnegin degerini degistirebilir, yasama süresini belirleyebilirsiniz ve belli bir süre sonra bu değer kendi kendini yok edebilir veya ziyaretçi browser ‘i (Web tarayıcısını) kapatıp açsa dahi değer hala yasamını sürdürebilir. Session genellikle üyelik sistemlerinde kullanılır. Geniş bir konu olduğu için ilerleyen derslerde Php ‘de Session Nesnesi başlıgı altında sizelere anlatacağım…

ilk önce olayin mantigini anlatmak gerekirse, sanki bir tablo gibi düsünün farzedinki 2 sutun ve 2 sıra var. Örneğin bir siniftaki ögrencilerin okul numaraları ve isimlerini düşünün birinci sirada okul numaralari ve ikinci sirada isimleri olacak.

İsterseniz yukarıda bahsettiğim örnegi kodlayalım ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=>"Hüseyin") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=>"Ergin") ,
array ( numarasi=> 360, adi=>"Yavuz") ,
array ( numarasi=> 365, adi=>"Ünal") ,
);

Kullanımına gelince ;

echo $ogrenci[ 1 ][adi] ;

Ekranda Ergin yazacaktir.

Burada dikkat etmemiz gereken diğer bir konuda bir önceki derste bahsettiğim gibi array nesnesi 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerliyor olmasıdır.

Peki dizi değişkenlerin boyutunu arttirmamiz münkümmüdür diye soracak olursanız, evet bu dizi değişkenini 3 boyutluda yapmamiz münkün hatta yaptığınız kodlamaya göre çok daha fazla boyutlu yapmanız dahi mümkün.

Yukarıdaki örneğe soyisimleri de ekleyelim ve dizi degiskenimizi üç boyutlu hale getirelim ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=> "Hüseyin", soyadi=> "Kocak") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=> "Ergin", soyadi=> "Baltaci") ,
array ( numarasi=> 360, adi=> "Yavuz", soyadi=> "Özer") ,
array ( numarasi=> 365, adi=> "Ünal", soyadi=> "Dogru") ,
);

//Şimdi Herhangi bir öğrencinin bilgilerini yazdıralım

echo "Adı : " . $ogrenci[0][adi]  . "<br>" ;
echo "Soyadı : " . $ogrenci[0][soyadi]  . "<br>" ;
echo "NumarasI : " . $ogrenci[0][numarasi]  . "<br>" ;

Adı : Hüseyin
Soyadı : Kocak
Numarası : 284

Şeklinde ekranda gözükecektir.

Bazen dizi değişkenleri database ‘den veya bir xml dosyasından alıyor olabiliriz ve bir döngü içerisinde kullanmamız gerekebilir. Böyle bir durumda kaç tane dizi değişken olduğunu görebilmek için count komutu kullanıyoruz.

$OgrenciSayisi = count($ogrenci)

//Aldigimiz sonucu yazdiralim
echo "Kayıtlı Öğrenci Sayısı : " OgrenciSayisi;

Eğer bu komutu yukarıda 2 iki veya üç boyutlu dizi değişkeni örneklerinden herhangi birine uygulamis olursaniz, dört tane kayit olduğu için ekranda Kayıtlı Öğrenci Sayısı : 4 yazdığını göreceksiniz.

Dizi değişkenleri matris yapısında dizi tanımlamasında kullanabilirsiniz, en büyük avantajı bu sayede kodlamayı hem daha kontrollu yaparsınız hemde sistem çok daha hızlı çalışır. Örneğin bir aliş veriş sepeti kodlamasında kullanabilirsiniz.

İsterseniz hemen bir örnek yaparak işe başlayalım. Örneğin ayların isimlerini dizi değişkenlere atıyalim ;

$Ay = array ("Ocak", "Şubat", "Mart", "Nisan",
"Mayıs", "Temmuz", "Haziran", "Ağustos", "Eylül",
"Ekim","Kasim","Aralık") 

şimdi Ay değişkenine 12 farklı değer atamış olduk. burada ufak bir ayrinti ise normal degiskenlerde oldugu gibi $ işareti ile Ay kelimesini bir değisken olduğunu php ‘ye bildiriyoruz yani değisken tanımlama mantığından çok farklı değil.

Nasıl kullanacağımıza gelince,

 echo $Ay[5]

Sonuç olarak ekranda Temmuz yazacaktır.

Burada dikkat etmeniz geren önemli diğer bir şey ise dizi değişkenler 0 (sıfır) ‘dan saymaya başlaması,  yani 1,2,3,4…. şeklinde değilde 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerler bu sebeple 5. değer Temmuz olduğu için ekranda bu değeri görürüz.

Örneğin ;

echo $Ay[0]  

yazdığımızda ekranda göreceğiz sonuç Ocak olacaktır.

Dizi değişken tanımlamanın bir diğer yolu ise array nesnesini kullanmadan aşagıdaki gibi yapilmaktadir.

$Ay[0] = "Ocak" ;
$Ay[1] = "Şubat" ;
$Ay[2] = "Mart" ;
$Ay[3] = "Nisan" ;
$Ay[4] = "Mayıs" ;
$Ay[5] = "Temmuz" ;
$Ay[6] = "Hayiran" ;
$Ay[7] = "Ağustos" ;
$Ay[8] = "Eylül" ;
$Ay[9] = "Ekim" ;
$Ay[10] = "Kasım" ;
$Ay[11] = "Aralık" ;

Şeklindedir fakat bu kullanım uzun ve pratik değildir.

Bazı durumlarda ise siz tek tek dizi numaralari vermek istemeyebilirsiniz. Örneğin dizide yer alacak değisken değerleri bir database ‘den geliyor olabilir veya ziyaretcinin doldurduğu bir form olabilir böyle durumlarda şu sekilde de dizi değisken olusturabiliriz.

$Ay[] = "Ocak" ;
$Ay[] = "Şubat" ;
$Ay[] = "Mart" ;
$Ay[] = "Nisan" ;
$Ay[] = "Mayıs" ;
$Ay[] = "Temmuz" ;
$Ay[] = "Hayiran" ;
$Ay[] = "Ağustos" ;
$Ay[] = "Eylül" ;
$Ay[] = "Ekim" ;
$Ay[] = "Kasım" ;
$Ay[] = "Aralık" ;

Php atama sirasina göre dizi değiskenlerini numaralandırır.

Önceden atanmis bir dizi elemanin değerini değiştirmeniz gerekirse, örnegin Ay[8] ‘in değeri Eylül fakat biz bu degeri september olarak değiştirmek istiyoruz;

$Ay[8] = "September"

Yazarak değiştirebiliriz.

Bir sonraki derste çoklu dizi değişkenlerini anlatarak bu konuya devam edecegim.

Değişkenlere verilecek ismimlerin anlaşılır olması proğramın okunulurluğunu kolaylaştırır.

Php ‘de değiskenleri kullanirken bilinmesi gerekne bir kaç kural vardir

1. Değişken ismi bir harf veza altcizgi  ile başlamalıdır.
   $Ad1, $Ad2 şeklinde değişken tanımı yapılabilir fakat $1Ad veya $2Ad kullanımı yanlıştır
2. Değişken isminde boşluk bulunamaz. Bunun yerine alt çizgi karakteri kullanılabilir.
   $Ad Soyad yanlis, $Adi_Soyadi doğru kullanımdır.
3. Değişken isimlerinde İngilizce ‘de olmayan karakterleri (ş, ç, ö, ğ vb.) kullanmayınız.
4. Değişkene verilecek isim php komutlarını içeremez.
5. Değişken isimleri içinde diğer semboller (+, “, -,/  vb.) yer alamaz.
6. Değisken adları büyük ve küçük harf duyarlılığı vardır
   $Ad ile $ad farklı değiskenlerdir, böyle bir kullanım hataya neden olur.

Bir diğer altın kural ise değişken adının önüne $ (dollar) işareti koyarak tanımlarız ve yine bu $ isaretim Asp ‘deki dim (Dimension) ‘in görevinide görür. Asp ‘de yaptigimiz söyle bir tamimlamayi ;

[asp]Dim Ad
Dim Soyad
Dim Maas
Dim Maas_Odeme[/asp]

Php ‘ su sekilde yapariz ;

$Ad;
$Soyad;
$Maas;
$Maas_Odeme;

Php ‘de genellikle değişkenleri değerini atayarak belirleriz:

$Ad = "Hüseyin";
$Soyadi = "Kocak";
$Maas= 200;
$Maas_Odeme= true;

Yukarida da bahsettiğim gibi değişkenleri taşıdıklari değere göre php o degiskenin türünü anlar ve ona göre davranir. 

print $Ad;

Peki nedir bu değisken türleri derseniz ;

Aslinda yukarıda ki örnekte 3 farklı değisken türlerü taminladik bunlar ;

1-) Strings = Düz metinlerdir (Alfanümerik ) ve tırnak ( ” ) içinde yazılırlar

$Ad = "Hüseyin";
$Soyadi = "Kocak";

2-) Numeretik = Adından da anlaşıldığı üzere sayı (integer) değerleridir. Eksi veza artı değerlerini alabilirler.

$Maas= 200;
$Borc= -250;

$Maas_Odeme= true;
$Borc_Odeme= false;

Php ‘de özel bir değişkene değişken adı olarak kullanılacak değerleri de atayabiliriz:

$Ad = "Hüseyin";
$Deger = "Soyad";
echo $$Deger;

Sonuç itibariyle Hüseyin yazacaktir

PHP $deger adlı değişkenin “Soyad” adlı değişkeni tuttuğunu bilecek ve iki Dolar ($$) işaretini görünce, $deger ‘in değerini değil, onun tuttuğu değişkenin değerini yazacaktır. (bu son kelime tekerleme gibi oldu sanirim )

Php 1993 senesinde Rasmus Lerdorf tarafından kendi kişisel web sayfalarını yazmak için geliştirilmeye başlamıştı ilerlezen zaman içerisinde milyonlarca programcının kullandığı bir script dili haline geldi.  Daha çok dinamik web içeriği oluşturmak için kullanılan PHP, son zamanlarda IBM, Oracle ve Zend’in girişimleriyle kurumsal yazılım geliştirme platformu haline getirmeye çalışılmaktadır.

Teknik olarak Asp ile aynı görevleri yapan Php bir çok defa Asp ile karşılaştırıldı bir çok formda hangisi daha hızlı veya hangisi daha güvenli gibi konular kullanıcıları tarafından tartışıldı. Benim şahsi fikrim kodlamadaki hiz ve güvenlik kullanılan dilden daha çok programcının yazmış olduğu kodlamayla ilgili şeklinde olsada. Php nin lunix Server üzerinde ve mySql ile çok uyumlu çalışması ve açık kaznak kodu olması Asp ‘ye göre büzük bir avantaj.

Php  C, Java ve en çok da Perl’den esinlenilmiştir. Bu nedenle bu dillerden her hangi birisini bilen bir kullanıcı için PHP ‘ye geçmek hiç de zor olmamaktadır.